Włoski ustawodawca wprowadził nowe przepisy dotyczące delegowania kierowców w transporcie drogowym. Zostały opublikowane w Dzienniku Ustaw Republiki Włoskiej (Gazzetta Ufficiale nr 67/2023) wraz z dekretem ustawodawczym nr 27/2023, wdrażającym Dyrektywę UE 2020/1057 w ramach tzw. Pakietu Mobilności. Nowelizacja zmienia włoski dekret legislacyjny nr 136/2016 i nakłada na przewoźników wykonujących transport międzynarodowy lub kabotaż na terytorium Włoch szczegółowe obowiązki administracyjne, dokumentacyjne oraz wysokie sankcje finansowe.
W skrócie (TL;DR):
· Deklarację delegowania składasz przez system IMI najpóźniej w momencie rozpoczęcia delegowania (nie ma już zgłoszenia „do 24:00 dnia poprzedzającego”).
· Kierowca wozi w pojeździe: kopię deklaracji IMI + dokumenty operacji transportowej + zapisy tachografu.
· Obowiązek nie dotyczy transportu bilateralnego ani tranzytu – obejmuje kabotaż i przewozy cross-trade.
· Za brak zgłoszenia: grzywna 2.500–10.000 € oraz możliwe unieruchomienie pojazdu do 30 dni.
· Tę samą karę (2.500–10.000 €) ponoszą zleceniodawca, spedytor, kontrahent i przewoźnik główny.
Kogo dotyczą nowe przepisy – i kto jest z nich zwolniony?
Obowiązek delegowania obejmuje:
· Operacje kabotażowe wykonywane na terytorium Włoch
· Przewozy cross-trade (przewóz krzyżowy – między dwoma krajami innymi niż kraj siedziby przewoźnika)
· Usługi transportowe wykonywane przez przewoźników zagranicznych na terenie Włoch
Nie podlegają delegowaniu (wyłączenia z Pakietu Mobilności):
· Transport bilateralny – przewóz z kraju siedziby przewoźnika do Włoch i z powrotem
· Tranzyt – przejazd przez terytorium Włoch bez załadunku lub rozładunku
Obowiązek zgłoszenia delegowania kierowcy przez system IMI
Przewoźnik delegujący kierowcę do pracy na terytorium Włoch ma obowiązek przesłania deklaracji delegowania najpóźniej w momencie rozpoczęcia delegowania (wł. „al più tardi all’inizio del distacco”). Nowy reżim oparty na systemie IMI zastąpił wcześniejszy obowiązek zgłaszania delegowania do godziny 24:00 dnia poprzedzającego – zgłoszenia dokonuje się teraz najpóźniej z chwilą rozpoczęcia przewozu podlegającego delegowaniu.
Zgłoszenie musi zostać dokonane za pośrednictwem publicznego interfejsu połączonego z systemem IMI (Internal Market Information System) – europejskim systemem wymiany informacji pomiędzy organami państw członkowskich UE.
Jakie dane musi zawierać deklaracja delegowania?
| Kategoria | Wymagane dane |
| Przewoźnik | Dane identyfikacyjne lub numer licencji wspólnotowej |
| Osoba kontaktowa | Dane osoby odpowiedzialnej za kontakt z organami włoskimi |
| Kierowca | Imię i nazwisko, adres zamieszkania, numer prawa jazdy |
| Stosunek pracy | Data rozpoczęcia umowy o pracę + prawo właściwe dla stosunku pracy |
| Delegowanie | Okres delegowania |
| Pojazd | Numery rejestracyjne pojazdów |
| Transport | Rodzaj (towary / pasażerowie; transport międzynarodowy / kabotaż) |
Wynagrodzenie kierowcy delegowanego do Włoch
Istotą delegowania jest zasada „ta sama płaca za tę samą pracę w tym samym miejscu”. Za okres delegowania na terytorium Włoch kierowcy przysługują włoskie warunki wynagrodzenia wynikające z powszechnie obowiązujących układów zbiorowych (CCNL) dla transportu drogowego – zgodnie z zasadami delegowania pracowników (Dyrektywa 96/71/WE w związku z Dyrektywą 2020/1057). Obowiązek dotyczy kabotażu i przewozów cross-trade; nie dotyczy transportu bilateralnego i tranzytu.
Sam dekret 27/2023 nie odsyła wprost do stawek CCNL, ale nakłada na przewoźnika obowiązek udokumentowania wypłaconego wynagrodzenia, umowy o pracę i ewidencji czasu pracy kierowcy za okres delegowania.
Obowiązek aktualizacji danych
Przewoźnik, który nie zaktualizuje danych zawartych w deklaracji w terminie 5 dni od wystąpienia zmiany, sam naraża się na sankcje administracyjne – obowiązek pilnowania terminu spoczywa wyłącznie na nim. Typowym przykładem jest zmiana ciągnika: mimo ważnej deklaracji IMI niezgodność numeru rejestracyjnego ze stanem faktycznym podczas kontroli kończy się sankcją.
Dokumenty obowiązkowe w pojeździe podczas kontroli
Przewoźnik musi zapewnić, aby kierowca posiadał podczas kontroli drogowej – w formie papierowej lub elektronicznej – następujące dokumenty:
· Kopię deklaracji delegowania przesłanej przez system IMI
· Dokumenty operacji transportowej
· Dowody wymagane przez rozporządzenie WE nr 1072/2009
· Zapisy tachografu wraz z oznaczeniami państw, w których kierowca wykonywał przewóz
Dokumentacja kabotażu – co trzeba posiadać?
W przypadku przewozów kabotażowych przewoźnik musi być w stanie wykazać:
· Wcześniejszy transport międzynarodowy
· Wszystkie kolejne operacje kabotażowe
· Transporty wykonane w ciągu poprzednich 4 dni przed wjazdem do Włoch
Dokumentacja powinna zawierać m.in.:
· Dane nadawcy i odbiorcy
· Miejsce załadunku i rozładunku
· Rodzaj przewożonego towaru
· Wagę lub ilość towaru
· Numery rejestracyjne pojazdów
Obowiązki kierowcy podczas kontroli drogowej
Kierowca ma obowiązek przechowywania i okazywania organom kontroli wszelkich dokumentów potwierdzających legalność wykonywanego transportu międzynarodowego.
Obowiązki po zakończeniu delegowania
Na żądanie włoskiego Inspektoratu Pracy (Ispettorato del Lavoro) lub organów policji drogowej przewoźnik musi przesłać – za pośrednictwem systemu IMI – dodatkową dokumentację w terminie 8 tygodni od otrzymania wezwania. Dotyczy to m.in.:
· Dokumentów płacowych kierowcy
· Umowy o pracę
· Ewidencji czasu pracy
· Dowodów wypłaty wynagrodzenia
· Zapisów tachografu
· Dokumentacji transportowej
Kary i sankcje – ile kosztuje brak zgłoszenia?
| Naruszenie | Podmiot | Sankcja |
| Brak (pominięcie) zgłoszenia delegowania | przewoźnik | 2.500–10.000 € |
| Deklaracja niekompletna, błędna lub nieaktualna | przewoźnik | 1.000–4.000 € |
| Brak w kabinie kopii deklaracji lub dokumentów o przewozach we Włoszech | przewoźnik | 2.500–10.000 € |
| Brak przekazania dokumentacji po delegowaniu (w 8 tygodni) | przewoźnik | 1.000–4.000 € |
| Nieokazanie / nieprzechowywanie dokumentów podczas kontroli | kierowca | 150–600 € |
| Brak zgłoszenia delegowania przez przewoźnika | zleceniodawca / spedytor / kontrahent / przewoźnik główny | 2.500–10.000 € |
Dodatkowym środkiem jest zatrzymanie administracyjne i unieruchomienie pojazdu do 30 dni – z obowiązkiem okazania brakującej dokumentacji w tym terminie. Sankcje obejmują również przewoźników z siedzibą w państwach trzecich (spoza UE).
Odpowiedzialność także dla zleceniodawców i spedytorów
Nowe przepisy rozszerzają odpowiedzialność również na: zleceniodawcę, spedytora, kontrahenta oraz przewoźnika głównego w przypadku podwykonawstwa. Jeżeli przewoźnik nie dokona prawidłowego zgłoszenia delegowania, podmioty te ponoszą tę samą karę co przewoźnik – od 2.500 do 10.000 euro.
Co powinny zrobić firmy transportowe? – checklista zgodności
Przewoźnik działający we Włoszech przejmuje pełną odpowiedzialność za zgodność delegowania – od zgłoszenia IMI po archiwizację dokumentacji płacowej:
· Zgłoś delegowanie przez system IMI najpóźniej w momencie rozpoczęcia delegowania
· Aktualizuj dane w deklaracji w ciągu 5 dni od każdej zmiany
· Wyposaż kierowcę w komplet dokumentów wymaganych podczas kontroli
· Archiwizuj dokumentację transportową i płacową (gotowość na wezwanie w 8 tygodni)
· Zapewnij wynagrodzenie kierowcy wg włoskich stawek CCNL za okres delegowania
· Przygotuj kierowcę do przebiegu kontroli drogowej we Włoszech
Brak zgodności może oznaczać nie tylko wysokie kary finansowe, ale również blokadę działalności operacyjnej poprzez unieruchomienie pojazdu.
FAQ – delegowanie kierowców we Włoszech
Czy tranzyt przez Włochy wymaga zgłoszenia delegowania?
Nie. Tranzyt bez załadunku i rozładunku jest zwolniony z obowiązku delegowania.
Czy transport bilateralny Polska–Włochy podlega delegowaniu?
Nie. Przewóz z kraju siedziby przewoźnika do Włoch i z powrotem jest wyłączony z obowiązku.
Do kiedy trzeba złożyć deklarację?
Najpóźniej w momencie rozpoczęcia delegowania, przez system IMI. Nie obowiązuje już wcześniejszy termin „do 24:00 dnia poprzedzającego”.
Ile wynosi kara za brak zgłoszenia delegowania?
Od 2.500 do 10.000 euro dla przewoźnika (oraz zleceniodawcy/spedytora), 1.000–4.000 euro za deklarację niekompletną lub nieaktualną, a dla kierowcy bez wymaganych dokumentów 150–600 euro.
Jakie wynagrodzenie przysługuje kierowcy?
Za okres delegowania (kabotaż, cross-trade) – włoskie warunki wynagrodzenia wynikające z układów zbiorowych CCNL dla transportu drogowego.
Jak długo trzeba przechowywać dokumentację?
Na żądanie Inspektoratu Pracy lub policji drogowej przewoźnik przesyła dokumentację przez IMI w terminie 8 tygodni od wezwania.
Podstawy prawne:
· Dekret ustawodawczy nr 27 z 23 lutego 2023 r. (Gazzetta Ufficiale nr 67 z 20 marca 2023 r., wejście w życie 21 marca 2023 r.) – wprowadza Rozdział III-bis do dekretu 136/2016
· Dekret ustawodawczy nr 136/2016 (znowelizowany)
· Dyrektywa (UE) 2020/1057 – Pakiet Mobilności (stosowana od 2 lutego 2022 r.)
· Dyrektywa 96/71/WE o delegowaniu pracowników
· Rozporządzenie (WE) nr 1072/2009
Źródła urzędowe:
· Gazzetta Ufficiale (tekst dekretu): https://www.gazzettaufficiale.it/eli/id/2023/03/20/23G00034/sg
· Normattiva (tekst obowiązujący): https://www.normattiva.it/atto/caricaDettaglioAtto?atto.dataPubblicazioneGazzetta=2023-03-20&atto.codiceRedazionale=23G00034&tipoDettaglio=vigente
· Wytyczne Komisji Europejskiej ws. delegowania kierowców: https://transport.ec.europa.eu/system/files/2022-03/guidance-on-posting-of-drivers-transport-of-goods_it.pdf
Przeczytaj także: Załadunek i rozładunek towarów – nowe przepisy we Włoszech
