Kancelaria zajmuje się sprawami windykacji należności we Włoszech. Pierwszy krok windykacji długów polega na wysłaniu dłużnikowi listu z wezwaniem do zapłaty w którym ostrzega się o podjęciu kroków sądowych z obarczeniem dłużnika na wszystkie kosztów które za tym idą. List musi zostać wysłany zanim minie termin przedawnienia (zwykle jest to termin 10 lat, lecz w niektórych przypadkach jest to termin „skrócony” do roku – jak np. w przypadku wierzytelności transportowych). Po otrzymaniu listu dłużnik może zdecydować się na dobrowolne spłacenie długu w jednej racie lub prosząc o rozłożenie długu na kilka rat, co zwykle pozwala uniknąć dodatkowych kosztów związanych z procesem sądowym dla wierzyciela, który opłaca „z góry” koszta sądowe oraz honoraria adwokackie, oraz następnie dla dłużnika, który ostatecznie jest skazany na zwrot wszystkich kosztów wierzycielowi.
„Messa in mora”: skutki prawne, forma doręczenia i termin zapłaty
Prawidłowo doręczone wezwanie do zapłaty przerywa bieg przedawnienia i zabezpiecza możliwość dalszego dochodzenia należności.
List z wezwaniem do zapłaty jest najcześciej wysyłany przez PEC oraz ma moc prawną równą listowi poleconemu. Taki list jest kluczowym dokumentem – często bez niego Sąd odrzuci wniosek o wystawienie nakazu do zapłaty. Wierzyciel musi wykazać, że podjął próbę polubownego odzyskania należności, zanim wejdzie w etap sądowy. W praktyce sądowej często wymagane jest wcześniejsze wezwanie dłużnika do zapłaty, by uzasadnić roszczenie. „Messa in mora” uznaje się również jako czynność przerywającą bieg przedawnienia (art. 2943 c.c.). Aby była skuteczna, „messa in mora” musi być doręczona w sposób dający pewność odbioru:
- przez PEC (Posta Elettronica Certificata) – najczęściej używana, ma pełną moc dowodową (równoważną listowi poleconemu);
- przez Raccomandata A/R (list polecony z potwierdzeniem odbioru).
Zwykły e-mail czy telefoniczne wezwanie nie wywołują skutków prawnych „messa in mora”.
W treści wezwania wierzyciel wyznacza termin zapłaty (zwykle 15 dni). Po bezskutecznym upływie terminu wierzyciel może wszcząć postępowanie sądowe (najczęściej przez złożenie wniosku o wydanie sądowego nakazu do zapłaty).
Postępowanie nakazowe: wymogi, terminy, doręczenia i sprzeciw
Nakaz do zapłaty, czyli tak zwane „decreto ingiuntivo” (postępowanie nakazowe) jest najważniejszą procedurą sądowa dla bezspornych roszczeń pieniężnych, często jest wybierana ze względu na szybkość i możliwość „natychmiastowej” wykonalności. Wierzyciel, za pomocą adwokata, może złożyć wniosek (ricorso) o wydanie nakazu do zapłaty, jeżeli:
- roszczenie dotyczy pieniędzy lub rzeczy zamiennych;
- roszczenie jest określone co do kwoty i wymagalne;
- istnieje dowód pisemny, np.: faktury, umowa, korespondencja handlowa, potwierdzenia dostawy, uznanie długu przez dłużnika;
- wierzyciel musi załączyć dokument z księgowości z potwierdzeniem, ze nieopłacone faktury zostały zarejestrowane oraz taki dokument musi zostać przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego na j. Włoski.
Sąd nie wzywa dłużnika na tym etapie – bada tylko dokumenty wierzyciela. Jeżeli sąd uzna roszczenie za udowodnione, wydaje nakaz do zapłaty. Nakaz musi zostać doręczony dłużnikowi w ciągu 60 dni od jego wydania, w przeciwnym razie traci moc. Doręczenie następuje zwykle przez PEC lub notyfikacją osobistą. Termin na sprzeciw (opposizione a decreto ingiuntivo) standardowo wynosi 40 dni od doręczenia nakazu. W przypadku nakazu tymczasowo wykonalnego (provvisoriamente esecutivo) – 10 dni: Sąd może nadać rygor, który pozwala rozpocząć egzekucję nawet w razie sprzeciwu dłużnika.
W przypadku braku sprzeciwu, nakaz staje się prawomocnym tytułem egzekucyjnym oraz może zostać nadana przez Sąd, na wniosek adwokata, klauzula wykonalności. Sąd nie ma terminu aby taką klauzulę nadać, lecz zwykle odbywa się to dość szybko ponieważ cala procedura odbywa się przez portal informatyczny do którego mają dostęp adwokaci oraz sędziowie (processo telematico).
W przypadku sprzeciwu (opposizione), składa się go w formie pozwu w tym samym sądzie, który wydał nakaz. Sprzeciw powoduje przekształcenie postępowania w zwykły proces cywilny, złożony ze wszystkich etapów proceduralnych, tak jak np. z etapu dowodowego. Jeśli dłużnik natomiast nie wniesie sprzeciwu w terminie, wierzyciel może przejść do egzekucji przymusowej (esecuzione forzata) poprzez zajęcie konta bankowego (pignoramento presso terzi), zajęcie nieruchomości (pignoramento immobiliare), zajęcie ruchomości (pignoramento mobiliare)
Uzyskanie tytułu egzekucyjnego, które pozwala na skonfiskowanie dóbr dłużnika
Jeśli dłużnik dobrowolnie nie zapłaci po otrzymaniu wezwania, następnym krokiem jest złożenie wniosku w Sądzie o nakaz do zapłaty. Jest to szybka procedura która odbywa się bez rozpraw, na podstawie złożonych dokumentów. Tylko w przypadku odwołania od nakazu (na które dłużnik ma 40 dni) może odbyć się proces ordynarny w którym mogą zostać przesłuchani świadkowie, jednak gdy chodzi o nieopłacone faktury, zwykle nie ma podstaw do odwołania.
Tak otrzymany tytuł egzekucyjny pozwala na zajęcie kont bankowych dłużnika lub skonfiskowanie dóbr z majątku firmy jeśli dłużnikiem jest firma, np. w jej siedzibie.
Egzekucja, czyli ściąganie długów we Włoszech – „atto di precetto”, „pignoramento” i poszukiwanie majątku
We Włoszech finalny etap dochodzenia należności, egzekucyjny (esecuzione forzata, egzekucja komornicza), rozpoczyna się po uzyskaniu tytułu wykonawczego / egzekucyjnego (np. decreto ingiuntivo prawomocnego, z klauzulą wykonalności). Pierwszym, obowiązkowym krokiem przed egzekucją, jest powiadomienie wezwania do spełnienia świadczenia („atto di precetto”). Jest to ostatnie wezwanie do zapłaty skierowane do dłużnika, zawierające odniesienie do tytułu egzekucyjnego. Musi być doręczone dłużnikowi przez PEC lub komornika sądowego. Dłużnik ma wtedy 10 dni na dobrowolne spełnienie świadczenia. Jeśli nie zapłaci, wierzyciel może przejść do zajęcia majątku. „Atto di precetto” ma ważność 90 dni, po czym, jeśli nie zostanie wszczęta egzekucja w Sądzie, może zostać ponowione jego powiadomienie dla dłużnika takim samym sposobem i znów ma ważność przez 90 dni. Powiadomienia można wykonywać nieskończoną ilość razy.
Po bezskutecznym upływie 10 dni od doręczenia atto di precetto, wierzyciel może wszcząć egzekucję. We Włoszech istnieją trzy podstawowe formy zajęcia majątku:
- Pignoramento mobiliare – zajęcie ruchomości. Komornik (ufficiale giudiziario) udaje się do domu lub siedziby dłużnika i zajmuje wartościowe przedmioty (np. sprzęt elektroniczny). Następnie rzeczy mogą zostać sprzedane na licytacji sądowej.
- Pignoramento immobiliare – zajęcie nieruchomości. Jest to procedura bardzo długa czasowo, nawet do kilku lat. Ta procedura wymaga rejestracji w Sądzie i prowadzi do licytacji nieruchomości (asta giudiziaria).
- Pignoramento presso terzi – zajęcie u osób trzecich, jest najcześciej wybieraną formą zajęcia. Wykonuje się poprzez np. zajęcie wynagrodzenia u pracodawcy lub środków na rachunku bankowym. Bank lub pracodawca ma obowiązek: 1) przekazać wysokość posiadanych środków w przeciągu 15 dni od otrzymania doręczenia pisma procesowego przez komornika (pismo jest sporządzane przez adwokata); 2) zablokowania środków i przekazania ich wierzycielowi na mocy orzeczenia sądu. Również ta procedura wymaga rejestracji w Sądzie jeśli bank przekaże pozytywne deklaracje (Sąd wyznacza rozprawę po kliku miesiącach, na ten czas środki są zablokowane na koncie).
We Włoszech wierzyciel ma ograniczone możliwości samodzielnego „dochodzenia”, gdzie dłużnik posiada majątek. Jednak prawo przewiduje pewne narzędzia do poszukiwania majątku: np. wniosek adwokata do komornika, któremu zleca sprawdzenie, jakie nieruchomości, rachunki bankowe czy źródła dochodu ma dłużnik.
Co jeśli wierzyciel nie posiada numeru konta bankowego dłużnika aby skonfiskować swoje należności?
Windykacja należności we Włoszech jest ułatwiona na korzyść wierzyciela jeśli ten nie ma informacji o kontach bankowych, nieruchomościach, autach czy o majątku osoby lub firmy z której musi ściągnąć dług. W tym zakresie składa się oddzielny wniosek do Prezesa Sadu (załączając już otrzymany tytuł egzekucyjny z nakazem do zapłaty) który autoryzuje śledztwo przez Urząd skarbowy. Tak otrzymaną autoryzacje składa się w Urzędzie skarbowym (Agenzia delle Entrate) która w kilka dni wystawia raport jakie konta lub nieruchomości lub inne dobra posiada osoba lub firma – czyli dłużnik – , na których wtedy można wykonać egzekucje.
Tytuł egzekucyjny jest zawsze ważny, wystarczy go odnawiać aktem który ma ważność 90 dni. W tym czasie musi zostać wykonana egzekucja, inaczej akt znów trzeba odnowić powiadomieniami do firmy dłużniczej.
Kiedy najlepiej rozpocząć windykacje?
Statystyki pokazują że im wcześniej zostanie rozpoczęta procedura windykacyjna, tym większe szanse są na odzyskanie pełnych należności. Proszę się zapoznać z grafikiem umieszczonym poniżej który pokazuje szanse odzyskania długu z upływem czasu. Z biegiem czasu szanse na odzyskanie długu maleją ponieważ osoba lub firma która ma problemy finansowe może pogrążyć się w coraz większy kryzys który często kończy się zamknięciem firmy – po czym wierzyciel ma oczywiście nikłe szanse na odzyskanie czegokolwiek.
